Waarom moet ik mijn piano of vleugel laten stemmen?

Een akoestische piano of vleugel maakt geluid met metalen snaren. Wanneer u een toets indrukt, slaat een met vilt beklede hamer tegen één of meer snaren. De trillende snaren produceren vervolgens de toon die u hoort.

Iedere snaar staat onder hoge spanning. Deze spanning bepaalt hoe hoog of laag een toon klinkt. Na verloop van tijd verandert de spanning een beetje. De piano raakt dan ontstemd: tonen wijken af van de bedoelde toonhoogte of klinken niet meer zuiver samen.

Dit gebeurt ook als u nauwelijks speelt. Een piano bestaat namelijk voor een belangrijk deel uit hout. Hout reageert op de luchtvochtigheid. Bij vochtige lucht zet het iets uit; bij droge lucht krimpt het. Daardoor verandert de druk op verschillende onderdelen en daarmee ook de spanning van de snaren. Temperatuurwisselingen kunnen dit effect versterken.

Veel pianotonen bestaan uit twee of drie snaren die tegelijk moeten klinken. Als deze snaren onderling een klein verschil in toonhoogte krijgen, hoort u een onrustig of golvend geluid. Een pianostemmer brengt de snaren weer met elkaar in overeenstemming.

Daarnaast wordt het hele instrument afgestemd op een vaste referentietoon. Gewoonlijk is dat A op 440 hertz. Hertz is de eenheid voor het aantal trillingen per seconde. Deze standaardtoonhoogte is vooral belangrijk wanneer u samen met andere instrumenten speelt.

Regelmatig stemmen voorkomt dat de piano steeds verder van deze toonhoogte afwijkt. Wanneer een instrument jarenlang niet is gestemd, kan een gewone stembeurt onvoldoende zijn. Er kan dan eerst een grotere correctie nodig zijn. Daarna volgt vaak nog een stembeurt om het resultaat stabiel te maken.

Een stembeurt is geen volledige onderhoudsbeurt. Toch kan een pianotechnicus tijdens het stemmen problemen opmerken, zoals vastzittende toetsen, ongewenste bijgeluiden, slijtage of een instabiele stemming. U kunt dan bespreken of aanvullend onderhoud nodig is.

Stemmen zorgt dus voor een zuivere en evenwichtige klank, een bruikbaar instrument bij samenspel en meer zekerheid over de technische staat. Ook speelt een goed gestemde piano prettiger: u leert vanaf het begin luisteren naar de juiste toonverhoudingen.

Een digitale piano of digitale vleugel gebruikt elektronische klanken en heeft geen gespannen snaren. Zo’n instrument hoeft daarom niet door een pianostemmer te worden gestemd.